Australia

Βρασίδας Καραλής: Η Ελληνική Επανάσταση και ο Ρομαντισμός στην Τέχνη

• Bookmarks: 57


Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΟΥ ΡΟΜΑΝΤΙΣΜΟΥ

«Δεν έχουμε νομίζω αξιολόγηση και ουσιαστικά ερμηνεύσει επαρκώς το γεγονός ότι η Ελληνική Επανάσταση συμπίπτει με δύο σημαντικά γεγονότα της Ευρωπαϊκής Αναγέννησης του 19ου αιώνα. Την άνοδο του ρομαντισμού, ένα μεγάλο γεγονός που ανανέωσε την τέχνη και δεύτερον την άνοδο της τέχνης ως φορέα κοινωνικών μηνυμάτων. Οι τέχνες απομακρύνονται από την πατρωνία της αριστοκρατίας και μέσω του νέου θεσμού των μουσείων δημιουργείται ένας χώρους όπου ο κόσμος, ο λαός, οι απλοί άνθρωποι οι οποίοι δεν έχουν χρήματα, μπορούν να δουν τα μεγάλα έργα της ανθρωπότητας, τα μεγάλα έργα της ανθρώπινης φαντασίας.

ΓΑΛΛΙΚΗ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Όλα αυτά συμβαίνουν τη δεκαετία του ‘20 (1820), έχουν αρχίσουμε την Γαλλική Επανάσταση και συμπίπτουν με την Ελληνική Επανάσταση. Ο Ντελακρουά είναι ο πρώτος που συνειδητοποιεί ότι τέχνη δεν μπορεί να ασχολείται μόνο με τα γεγονότα του παρελθόντος αλλά και με τα γεγονότα της επικαιρότητας. Τα δύο πρώτα μεγάλα έργα του Ντελακρουά, τα οποία είναι η «Σφαγή της Χίου» και η «Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου»- με τα οποία αρχίζει η ρομαντική αναγέννηση στην Ευρώπη, έχουν ένα πολύ σημαντικό θέμα, το θάνατο, την καταστροφή που συντελείται κατά τη διάρκεια ενός πολέμου. Αυτοί οι δύο πίνακες δείχνουν το νέο ρόλο που παίζει η τέχνη του 19ου αιώνα. Το θέμα τους, δηλαδή η ελληνική επανάσταση, γίνεται ο καταλύτης για να δει ο Ντελακρουά και κατ’ επέκταση οι ρομαντικοί την πραγματικότητα της ιστορίας.

 

ΝΤΕΛΑΚΡΟΥΑ ΚΑΙ ΣΟΛΩΜΟΣ

Οι δύο πίνακες αφηγούνται τον αγώνα του ανθρώπου να γίνει ελεύθερος. Ο πρώτος είναι έργο του 1824 και ο δεύτερος του 1827-28 και αφορούν ουσιαστικά κάτι που διαβάσαμε εμείς οι Έλληνες εκείνη την εποχή μέσα από τον ύμνο εις την ελευθερία του Διονυσίου Σολωμού. Και στους δύο πίνακες οι άνθρωποι ζουν και πεθαίνουν για την ελευθερία.

ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΣ ΦΙΛΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ

Υπήρχαν πολλοί φίλοι του οι οποίοι είχαν πάει στην Ελλάδα για να πολεμήσουν εκείνη την εποχή. Ο ίδιος στα ημερολόγια του μας δίνει μια πολύ ενδιαφέρουσα πληροφορία, ότι διαβάζει συστηματικά τα έργα του λόρδου Βύρωνα και κάτι που είναι πολύ σημαντικό και πρέπει να το θυμόμαστε, παρακολουθεί το γεγονός της ίδιας της επανάστασης. Η ελληνική επανάσταση μετά την ήττα του Ναπολέοντα στο Βατερλώ, μετά, δηλαδή, το τέλος των επαναστατικών κινημάτων που είχαν αρχίσει με την γαλλική επανάσταση, πυροδότησε ένα νέο κύκλο για τα κινήματα εθνικής χειραφέτησης στην Ευρώπη, που θα καθορίσουν την πολιτική ζωή της μέχρι το 1840.

 ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Έχουμε συνηθίσει να θεωρούμε την ελληνική επανάσταση σαν ένα περιθωριακό γεγονός που γίνεται εκτός των ευρωπαϊκών τεκταινομένων εκείνης της εποχής, αλλά ο Ντελακρουά το ενσωματώνει στην γενικότερη ευρωπαϊκή πολιτική ιστορία. Η Ελληνική επανάσταση δεν ήταν γι’αυτόν ένα γεγονός εξωτικού οριενταλισμού, αλλά μια έκκληση για να πάρουν οι επαναστάτες ξανά τα όπλα. Ο Ντελακρουά ήταν νέος εκείνη την εποχή και κατανόησε ότι δεν μπορεί να σταματήσει η ιστορία με την ήττα του Ναπολέοντα. Αργότερα βέβαια έγινε πιο συντηρητικός. Κατανοεί ότι επανάσταση του 1821 είναι μία επανάσταση Ευρωπαϊκή που συνδέεται με τα προτάγματα της γαλλικής επανάστασης για την ανατροπή των μοναρχιών.

ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΑΙΝΙΓΜΑ

Ο Ντελακρουά μέχρι τότε έχει κάνει μόνο ένα σημαντικό έργο, «Η Βάρκα του Δάντη ή Βιργίλιος και Δάντης στην Κόλαση». Οι δύο αυτοί πίνακες αποτελούν την έναρξη του ώριμου έργο του αλλά και του ρομαντισμού ως οργανωμένου κινήματος. Δεν πρόκειται για περιφερειακά έργα αλλά για θεμελιακά έργα διαμορφώνουν την αισθητική γλώσσα, την γλώσσα των χρωμάτων, που θα χρησιμοποιήσει στο μεταγενέστερο έργο του, όπως βλέπουμε στο «Θάνατο του Σαρδανάπαλου», εμπνευσμένο από την ποίηση του Λόρδου Μπάυρον, και στο σημαντικότερο και τελευταίο ρομαντικό έργο του, το «Η Ελευθερία οδηγεί το Λαό», εμπνευσμένο από την Ιουλιανή επανάσταση του 1830. Ο Ντελακρουά διαμόρφωσε την ιδιοπροσωπία του χάρη στα έργα του για την ελληνική επανάσταση και τα ιστορικά γεγονότα της εποχής. Η Ελληνική Επανάσταση του δίνει ένα μεταφυσικό υπόβαθρο για να βασίσει στο έργο του. Αργότερα θα ζωγραφίσει κι άλλους πίνακες για την Ελλάδα, για τους Σουλιώτες, τον Μάρκου Μπότσαρη, το Ελληνόπουλο… Το ελληνικό θέμα, το ελληνικό αίνιγμα παρέμεινε παρών μέχρι το τέλος της ζωής του. Ας μην ξεχνάμε ότι ζωγράφισε και ένα πίνακα που κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει επαρκώς, «Η είσοδος των Σταυροφόρων στην Κωνσταντινούπολη (Entrée des Croisés à Constantinople)». Δεν πρόκειται και ένα πίνακα οριενταλιστικό ή νεορεαλιστικό, αλλά συνδέεται με την ελληνική του περίοδο, όπου αναζητάει τα θεμελιακά ριζώματα του δυτικού πολιτισμού και ειδικά της Γαλλίας. Μην ξεχνάμε ότι η Γαλλία εκείνη την εποχή είναι το μόνο οργανωμένο ευρωπαϊκό κράτος που θεωρούσε τον εαυτό του συνεχιστή μίας παιδείας που πήγαινε βαθιά μέσα στην ιστορία.

 

The Greek Revolution and Romanticism in European Art

A talk by Professor Vrasidas Karalis

Thursday 6 May

6.30 PM / CHAU CHAK WING / UNIVERSITY OF SYDNEY

FREE / ENGLISH

The talk focuses on the famous works of Eugène Delacroix inspired by the Greek Revolution, illustrating the themes of catastrophe and horror combined with the hope of liberty. While disseminating the ideal of revolutionary sacrifice, Delacroix promoted a revolutionary aestheticism which indirectly prepared the stage for the great social revolutionary movements in nineteenth-century Europe. Furthermore, he idealized the Greeks through visual perceptions that led to the earliest form of orientalism. The lecture argues for the Revolution’s European significance, not simply as a political and social event but as a regime change in the practice of visual representation and the interpretation of art.

Η Ελληνική Επανάσταση και ο Ρομαντισμός στην Τέχνη.

Διάλεξη του Καθηγητή Βρασίδα Καραλή.

Η ομιλία επικεντρώνεται στα διάσημα έργα του Eugène Delacroix εμπνευσμένα από την Ελληνική Επανάσταση, που απεικονίζουν θέματα καταστροφής και τρόμου σε συνδυασμό με την ελπίδα για την ελευθερία.

57 recommended
50 views
bookmark icon